Δέχεται με ραντεβού

ΓΛΑΥΚΩΜΑ

ΓΛΑΥΚΩΜΑ

TI EINAI TO ΓΛΑΥΚΩΜΑ;

είναι ένας όρος που περιλαμβάνει ένα σύνολο οφθαλμολογικών διαταραχών, που σχετίζονται με την υψηλή ενδοφθάλμια πίεση και καταλήγουν σε μη αναστρέψιμη απώλεια όρασης ενώ είναι δυνατόν να οδηγήσουν και σε τύφλωση εάν δε γίνει  θεραπεία. Επιδεινώνεται βαθμιαία, σε διάστημα πολλών μηνών ή ετών, χωρίς να γίνεται αντιληπτή από τον ασθενή, όμως είναι μόνιμη και τελικά οδηγεί σε τύφλωση.  

Ακόμη και όταν η κεντρική όραση είναι καλή, η πάθηση είναι δυνατόν να επηρεάσει το  περιφερικό οπτικό πεδίο σε τέτοιο βαθμό, που να δυσχεραίνει καθημερινές λειτουργίες όπως την οδήγηση ή το περπάτημα (για να δεί κανείς τα σκαλοπάτια). 
 

Η λέξη γλαύκωμα προέρχεται από το όρο 'γλαυκóς' ο οποίος περιέγραφε το χρώμα των ματιών στην Ιπποκρατική Ιατρική. Στην αγγλική, ο όρος άρχισε να χρησιμοποιείται μετά το 1850, όταν η ανάπτυξη του οφθαλμοσκοπίου επέτρεψε την παρατήρηση του βυθού του ματιού και της βλάβης που προκαλείτο από το γλαύκωμα.

ΤΙ ΠΡΟΚΑΛΕΙ ΤΟ ΓΛΑΥΚΩΜΑ;

Οπως αναφέρθηκε, η νόσος σχετίζεται συνήθως (αν και όχι πάντα) με την υψηλή ενδοφθάλμια πίεση. Είναι συχνή πάθηση.  Υπάρχουν πολλές αιτίες που προκαλούν την αύξησή της. Στο εσωτερικό του ματιού, φυσιολογικά υπάρχει ένα υγρό, το υδατοειδές υγρό. Αυτό κυκλοφορεί στο πρόσθιο τμήμα του ματιού, και απομακρύνεται διαμέσου του διηθητικού ηθμού. Ο διηθητικός ηθμός, αντιστοιχεί σε μία περιοχή, στη γωνία που σχηματίζεται μεταξύ του κερατοειδή και της ίριδας, όπως φαίνεται στη παρακάτω εικόνα.

ΓΛΑΥΚΩΜΑ

Η ίριδα διαιρεί τον μάτι σε πρόσθιο και οπίσθιο τμήμα.  Το υδατοειδές υγρό παράγεται από το επιθήλιο του ακτινωτού σώματος, το οποίο το οποίο βρίσκεται πίσω απο την ίριδα. Το έσω τμήμα του ακτινωτού σώματος είναι υπεύθυνο γιά τη παραγωγή του υδατοειδούς υγρού. Διαμέσου της κόρης το υδατοειδές υγρό περνάει από τον οπίσθιο στο πρόσθιο θάλαμο και απομακρύνεται από το διηθητικό ηθμό, στη γωνία του προσθίου θαλάμου, που σχηματίζεται μεταξύ της ίριδας και του κερατοειδή.

Το υδατοειδές υγρό συμβάλλει στη διατήρηση της ενδοφθάλμιας πίεσης και στο μεταβολισμό του ανάγγειου φακού και του κερατοειδούς. Η σύνθεσή του είναι παρόμοια με του πλάσματος εάν αφαιρεθούν οι πρωτείνες. Περιέχει επίσης, πρωτείνες και πεπτίδια υπεύθυνα γιά την ανοσολογική αντίδραση του οφθαλμού.  Η ενδοφθάλμια πίεση εξαρτάται τόσο από το ρυθμό παραγωγής του, που κυμαίνεται μεταξύ 1-2 μL το λεπτό, όσο και απο το ρυθμό με τον οποίο απομακρύνεται από το σωλήνα το Schlemm και τις υδατοειδείς φλέβες, διαμέσου του διηθητικού ηθμού. Οταν διαταραχθεί η σχέση παραγωγής και απομάκρυνσης είναι δυνατόν να προκύψει αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης και γλαύκωμα. "Φυσιολογικές" θεωρούνται οι τιμές μεταξύ 10-21 mmHg. Αυξάνει με την ηλικία, όπως και η συχνότητα του γλαυκώματος. Μεταβάλλεται κατά τη διάρκεια της ημέρας και της νύχτας. Κατά τη νύχτα συνήθως μειώνεται λόγω ελαττωμένης παραγωγής υδατοειδούς υγρού. Η "φυσιολογική" πίεση είναι  διαφορετική γιά κάθε άνθρωπο.

Οταν διαταραχθεί η σχέση παραγωγής - απομάκρυνσης του υδατοειδούς υγρού τότε  η συσσώρευσή του, οδηγεί σε αυξημένη ενδοφθάλμια πιεση και βλάβη των νευρικών ινών. Η αυξησή της φαίνεται να είναι απο τις κυριότερες αιτίες, αν όχι η κύρια αιτία, που προκαλεί τη καταστροφή των νευρικών ινών. Βρίσκεται αυξημένη σε περίπου 2% του πληθυσμού ηλικίας 40-50 και στο 8% άνω των 70 ετών. Υπάρχουν πολλές θεωρίες γιατί παθαίνουν βλάβη οι νευρικές ίνες.  Περιλαμβάνουν αγγειακή βλάβη (η αύξηση της πιεσης ελαττώνει την αιμάτωση), μηχανική βλάβη (στο οπτικό νεύρο ελαττώνει την αξονοπλασματική ροή) και άλλες, χωρίς καμμιά να έχει αποδειχθεί οριστικά.  

ΓΛΑΥΚΩΜΑ

Το γλαύκωμα καλείται ο 'ύπουλος κλέφτης της όρασης'.  Επειδή η απώλεια της ορασης συμβαίνει βαθμιαία σε μεγάλη χρονική περίοδο και τα συμπτώματα εμφανίζονται μόνο όταν η νόσος είναι πολύ προχωρημένη. Μπορεί να εκδηλωθεί τόσο με αυξημένη, όσο και με φυσιολογική ή χαμηλή ενδοφθάλμια πίεση. Οποιοσδήποτε είναι δυνατό να προσβληθεί, οι συγγενείς πρώτου βαθμού πασχόντων έχουν 8-πλάσιο κίνδυνο.  Μερικοί άνθρωποι μπορεί να μην έχουν συμπτώματα γλαυκώματος αν και έχουν υψηλότερη από το φυσιολογικό ενδοφθάλμια πίεση. Αυτοί θεωρούνται ύποπτοι γιά γλαύκωμα και πρέπει να παρακολουθούνται από οφθαλμίατρο. Ερευνες έδειξαν ότι ως και 10% ανθρώπων με υψηλή ενδοφθάλμια πίεση, εκδηλώνουν γλαυκωμα εντός πενταετίας.

Tο γλαύκωμα καταστρέφει την όρασή σας σιγά σιγά. Γι' αυτό το λόγο, η πρόληψη είναι πολύ σημαντική. Καθώς η νόσος προχωράει και προκαλείται μεγαλύτερη βλάβη και αρχίζουν να αναπτύσσονται σκοτώματα στο περιφερικό οπτικό πεδίο (στη περιφερική όραση).  Αυτά τα σκοτώματα δεν γίνονται αντιληπτά παρά μόνο όταν η βλάβη γίνει σημαντική ή διαγνωσθούν από ένα οφθαλμίατρο σε μία πλήρη οφθαλμολογική εξέταση. Η βλάβη προχωράει συνήθως αργά και καταστρέφει το οπτικό πεδίο αρχίζοντας από τη περιφέρεια. Επειδή το οπτικό πεδίο του ενός ματιού επικαλύπτει εκείνο του άλλου ματιού ο ασθενής δεν αντιλαμβάνεται το πρόβλημα στην οραση παρά μόνο όταν μεγάλο μέρος του οπτικού πεδίου έχει καταστραφεί. Η βλάβη είναι μη αναστρέψιμη και προοδευτική. Η θεραπεία δεν θα αποκαταστήσει τη βλάβη του οπτικού πεδίου που έχει ήδη γίνει αλλά είναι δυνατό να τη σταματήσει  ή τουλάχιστον να ελαττώσει τη εξέλιξη της βλάβης. Γι'αυτό είναι πολύ σημαντική η πρώιμη διάγνωση και η έγκαιρη έναρξη θεραπείας όταν η γλαυκωματική βλάβη είναι όσο το δυνατόν μικρότερη.

Το θετικό οικογενειακό ιστορικό είναι ένας παράγοντας κινδύνου. Ο σχετικός κίνδυνος γιά γλαύκωμα ανοικτής γωνίας αυξάνει 2-4 φορές γιά άτομα που έχουν αδερφό με γλαύκωμα. Τόσο το γλαύκωμα ανοικτής γωνίας όσο και το γλαύκωμα φυσιολογικής πίεση σχετίζονται με μεταλλάξεις σε αρκετά γονίδια.

Αλλοι παράγοντες προκαλούν δευτερογενές γλαύκωμα, όπως είναι η παρατεταμένη χρήση στεροειδών, καταστάσεις που περιορίζουν τη κυκλοφορία του αίματος όπως παραγωγική διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια και απόφραξη κεντρικής φλέβας (νεοαγγειακό γλαύκωμα), οφθαλμικό τραύμα (υποχώρηση της γωνίας) και ραγοειδίτιδα.
 

Η δυσανάλογη σχέση μεταξύ γλαυκωματικής νευροπάθειας και οφθαλμικής υπερτονίας οδήγησε σε υποθέσεις και μελέτες της ανατομικής δομής του ματιού, της συμπίεσης και της αιματικής κυκλοφορίας του οπτικού νεύρου, της εκφύλισης των γαγγλιακών κυττάρων και των αξόνων τους, του ανοσολογικού συστήματος και άλλες σε μία προσπάθεια να εξηγηθεί γιατί μερικά μάτια παθαίνουν βλάβες, ενώ άλλα δεν παθαίνουν βλάβη.

Από όλες τις αίτιες που προκαλούν τη πάθηση, η αύξηση της πιεσης είναι ο πιό σημαντικός παράγοντας κινδύνου. Οσο υψηλότερη είναι τόσο η πορεία προς τη τύφλωση επιταχύνεται. Σε μερικούς πληθυσμούς ωστόσο μόνο στο 50% των πασχόντων από γλαύκωμα ανοικτής γωνίας βρίσκεται αυξημένη. Στο γλαυκωμα ανοικτής γωνίας η τυπική πρόοδος από τη φυσιολογική όραση ώς τη τύφλωση είναι πολλές φορές βραδεία και καμμιά φορα να διαρκεί περισσότερο από 25 χρόνια, χωρίς θεραπεία.  

ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ

ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΓΛΑΥΚΩΜΑΤΟΣ;

Παγκοσμίως είναι η δεύτερη αιτία τύφλωσης (μετά το καταρράκτη), σύμφωνα με το WHO (World Health Organization). Απαντάται συχνότερα σε άτομα μεγαλύτερα των 40 ετών, αν και υπάρχει και η συγγενής ή νεογνική μορφή. Ασθενείς με κληρονομικό ιστορικό γλαυκώματος έχουν αυξημένο κίνδυνο να εκδηλώσουν τη νόσο. Είναι η κύρια αιτία τύφλωσης σε αφροαμερικανούς.  Προσβάλλει ένα κάθε 200 ανθρώπους ηλικίας μικρότερης από 50 έτη και ένα στους 10 σε ηλικίες πάνω από 80 έτη.
 

ΠΟΙΟΣ ΚΙΝΔΥΝΕΥΕΙ ΑΠΟ ΓΛΑΥΚΩΜΑ;

Οποιοσδήποτε είναι δυνατόν να προσβληθεί, από τα βρέφη έως τους ηλικιωμένους. Οι ηλικιωμένοι είναι πιθανότερο να αναπτύξουν γλαύκωμα, αλλά τα βρέφη μπορεί να γεννηθούν με γλαύκωμα. Mερικοί άνθρωποι όμως έχουν μεγαλύτερο κινδυνο όταν έχουν  :

Ανθρωποι σε αυτές τις κατηγορίες πρέπει να κάνουν συχνότερα οφθαλμολογικές εξετάσεις.

Για τους περισσότερους ανθρώπους συνιστάται ένας έλεγχος γιά γλαύκωμα στην ηλικία των 40 ετών.

ΤΙ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΕΧΕΙ ΤΟ ΓΛΑΥΚΩΜΑ;

Οι πάσχοντες αρχικά δεν έχουν καθόλου συμπτώματα και η νόσος προχωράει αθόρυβα. Ετσι προκαλεί βλάβη στο οπτικό πεδίο  βαθμιαία. Μόνο περίπου οι μισοί από τους πάσχοντες το γνωρίζουν, ενώ οι περισσότεροι δεν είναι ενήμεροι του προβλήματος, επειδή η κεντρική όραση (γιά το διάβασμα και την αναγνώριση προσώπων) δεν προσβάλλεται, παρά μόνο σε προχωρημένο στάδιο.
 

Το γλαύκωμα ανοικτής γωνίας αποτελεί το 90% των περιπτώσεων στις ΗΠΑ. Είναι ανώδυνο και δεν έχει οξείες κρίσεις. Τα μόνα σημεία είναι η προοδευτική απώλεια οπτικού πεδίου και η κοίλανση της οπτικής θηλής, όπως φαίνεται στη παρακάτω εικόνα.

Το  γλαύκωμα κλειστής γωνίας αποτελεί λιγότερο από 10% των περιπτώσεων στις ΗΠΑ, αλλά περίπου το 50% σε άλλες χώρες (ιδιαίτερα στην Ασία). Το 10% περίπου των πασχόντων παρουσιάζουν οξείες κρίσεις που χαρακτηρίζονται από πόνο, ''αλως' γύρω από φώτα, κόκκινο μάτι, πολύ υψηλή ενδοφθάλμια πίεση (πάνω από 30 mmHg), ναυτία,  εμετό, μείωση της ορασης, και την κόρη σε μέση μυδρίαση. Η οξεία απόφραξη της γωνίας είναι επείγουσα κατάσταση.

ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΡΟΛΗΦΘΕΙ ΤΟ ΓΛΑΥΚΩΜΑ;

Εργασίες έχουν δείξει ότι σε ασθενείς με γλαυκωμα ανοικτής γωνίας η τακτική άσκηση (τουλάχιστον 3 φορές την εβδομάδα) μπορεί να μειώσει την ενδοφθάλμια πίεση ως 20%, ενώ η διακοπή της άσκησης την επαναφέρει στα προηγούμενα επίπεδα. Η άσκηση δεν έχει επίδραση στο γλαυκωμα κλειστής γωνίας ενώ η έντονη άσκηση ενδεχομένως και να προκαλεί αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης σε ασθενείς με χρωστικό γλαύκωμα λόγω απελευθέρωσης χρωστικής. Η καφείνη μπορεί αυξήσει την ενδοφθάλμια πίεση. Δεν υπάρχει απόδειξη ότι η έλλειψη κάποιας βιταμίνης σχετίζεται με το γλαύκωμα σε ανθρώπους. Συνεπώς τα συμπληρώματα βιταμινών δεν είναι μία συνιστώμενη θεραπεία γιά το γλαύκωμα.
 

Η νόσος δεν μπορεί να "προληφθεί", αλλά εάν διαγνωστεί και θεραπευθεί κατάλληλα μπορεί συνήθως να ελεγχθεί. Με την έγκαιρη θεραπεία η απώλεια όρασης ελαττώνεται. Η θεραπεία μπορεί να ελαττώσει ή να εμποδίσει τη περαιτέρω απώλεια όρασης. Ωστόσο, η όραση που έχει χαθεί δεν μπορεί να αποκατασταθεί. Γι' αυτό είναι σημαντικό να ξεκινάει κανείς τη θεραπεία, όταν η βλάβη είναι όσο  το δυνατόν μικρότερη.

Η ΟΡΑΣΗ ΜΟΥ ΕΙΝΑΙ ΚΑΛΗ. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΚΑΝΩ ΕΛΕΓΧΟ ΓΙΑ ΓΛΑΥΚΩΜΑ;
 

Ακόμη και εάν η όρασή σας φαίνεται να είναι καλή, χωρίς να χρειάζεστε γυαλιά, αυτό δεν αποκλείει το γλαυκωμα. Πρόκειται γιά ύπουλη και σιωπηλή νόσο, πού  καταστρέφει την όραση αργά και αθόρυβα και περιορίζει βαθμιαία το οπτικό πεδίο, εάν δεν διαγνωστεί και θεραπευθεί. Αρχικά ελαττώνει τη περιφερική όραση χωρίς άλλα συμπτώματα, αφήνοντας τη κεντρική όραση ανέπαφη. Η ικανότητα του ματιού να εστιάζει δεν επηρεάζεται και ο ασθενής δεν αντιλαμβάνεται το πρόβλημα. Η όραση όμως που χάνεται δεν μπορεί να επανέλθει. Στο τέλος παραμένει μόνο μία νησίδα κεντρικής όρασης, ενώ το περιφερικό οπτικό πεδίο χάνεται. Οι ασθενείς σε τελικό στάδιο γλαυκώματος, περιγράφουν την όραση αυτή, σαν να βλέπουν μέσα από ένα σωλήνα (σωληνοειδή όραση -tunnel vision). 

Η διάγνωση είναι το πρώτο βήμα για την διατήρηση της όρασης. 

 
















μυωπια   μυωπία   εγχειρηση καταρράκτη   εγχειρηση καταρρακτη   χαλάζιο
χαλαζιο   οφθαλμίατροι   οφθαλμιατροι   πρεσβυωπια   πρεσβυωπία
λειζερ στα ματια   λέιζερ στά μάτια   ωχρα κηλιδα   ωχρά-κηλίδα   εγχείρηση καταρράκτη
εγχειρηση καταρρακτη   λέιζερ μυωπίας   λειζερ μυωπιας   φακοι επαφης   φακοί επαφής
λειζερ ματιών   λειζερ ματιων   λειζερ στα ματια   λέιζερ στά μάτια